In 2023 is voor de Wmo begeleiding en beschermd wonen gestart met een taakgerichte inkoop. We werken met één samenwerkingsverband (Siem) in partnerschap. Siem ontvangt een vast budget om de Wmo-taken in de deelnemende gemeenten op te pakken. Het fundament voor een succesvolle samenwerking is een gezamenlijke visie op de noodzakelijke dienstverlening en de daarbij behorende kosten. Stef van de Weerd, domeinmanager Wmo, reflecteert op de samenwerking met Siem en trekt één duidelijke conclusie: ‘Taakgericht werken is hard werken.’
Grote uitdaging
‘Het Wmo-domein kent een aantal forse uitdagingen’, begint Stef zijn verhaal. ‘Vooral omdat er de afgelopen decennia een aantal hardnekkige misvattingen zijn ontstaan. Zo bestaat het idee dat mensen rationele keuzes maken, de overtuiging dat als iets niet goed gaat dat dit gemaakt of gerepareerd moet worden en dat inwoners daar recht op hebben. Dat leidt tot een steeds grotere vraag naar hulp en lang niet altijd tot duurzame oplossingen. Ook vinden mondige, assertieve en goed opgeleide inwoners het makkelijkst de weg naar hulp. Maar dat zijn niet per se degenen die de hulp het hardste nodig hebben. Tegelijkertijd zien we dat beschikbare middelen als geld en menskracht minder worden. Dit alles vraagt om een fundamenteel andere blik.’
Stef vervolgt: ‘De realiteit is dat hulpverlening maar in beperkte mate in staat is om mensen “beter” te maken. Het is daarom minstens zo belangrijk dat inwoners ook steun ervaren in hun eigen omgeving, een maatschappelijke rol hebben en onderdeel uitmaken van een gemeenschap. Dat leidt voor de Wmo-ondersteuning tot de opgave een andere houding te stimuleren en mensen te helpen zelf hun problemen op te lossen en om te gaan met een situatie. Dit vraagt tijd en moed van zorg- en sociaal personeel, inwoners en gemeenten. Met de taakgerichte aanpak kiezen we ervoor deze uitdaging samen met de experts op te pakken. Het doel is dan de schaarste eerlijk te verdelen en die inwoners te helpen die het echt nodig hebben.’
Basis: gedeelde visie
‘De basis voor deze samenwerking is een gedeelde visie’, stelt Stef. ‘Hoe willen we de Wmo-ondersteuning vormgeven en wat is de rol van inwoners zelf? Met Siem hebben we een partner die intrinsiek gemotiveerd is en een heldere visie heeft op de invulling van haar rol. Dat is een goede basis. Maar de praktijk is ingewikkeld omdat we elke dag te maken hebben met de genoemde misvattingen. Dat levert steeds nieuwe vragen en inzichten op en het is belangrijk daarover voortdurend in gesprek te blijven. In dat gesprek leer je elkaar kennen en groeit het vertrouwen. Zo komt de visie tot leven en ben je ook echt partners in het vormgeven van de nieuwe vorm van ondersteuning.’
Open over kosten
Een andere doelstelling is de kosten te beheersen en geld voor de zorg aan zorg te besteden. ‘Het is belangrijk om hier een misverstand te benoemen’, zegt Stef. ‘Ja, taakgericht werken kan leiden tot lagere kosten, maar dat vergt tijd. Wel is het van belang om bij de start openheid over de kosten af te spreken. Het is belangrijk dat zorgorganisaties financieel gezond zijn en blijven innoveren, maar ook dat de kosten voor de samenleving niet hoger zijn dan nodig. Daarom hebben we afgesproken met open boekhouding te werken, zodat we letterlijk kunnen zien of de marges van de zorgorganisaties binnen de afgesproken kaders blijven. Ook hier investeren we zo in een nieuwe aanpak met de bijbehorende energie.’
Uitdagingen
‘Een nieuwe vorm van samenwerken vormgeven, is dus hard werken’, vat Stef samen. ‘Daarbij is het fijn dat Siem met ons investeert. Maar met Siem alleen zijn we er nog niet. Een van de uitdagingen is om deze manier van werken te laten landen bij onderaannemers. Ook hen vragen we de systematiek van Siem te gebruiken en de financiële afspraken te respecteren. Dat vraagt veel overleg en gesprek, omdat veel onderaannemers dat spannend vinden.’
‘Een andere uitdaging is omgaan met complexe situaties. Niet alle hulpvragen passen in de afgesproken systematiek of bestaande kaders. Soms is er iets anders nodig om een inwoner of gezin echt te helpen. Daar moet je in durven investeren, ook al past het niet bij de bestaande financieringsvormen of regels. Ik zie het als een uitdaging het probleem van de inwoner centraal te stellen en vanuit de oplossingen het systeem logischer te maken. Juist op zulke momenten moeten we alle beschikbare zorg- en gemeentelijke kennis benutten. Ik merk daarbij dat het praktisch omgaan met de genoemde misvattingen steeds makkelijker gaat bij de collega’s die in de praktijk aan de slag zijn. Anderen die op afstand staan, vinden dat moeilijker. Die hebben soms de neiging om in de “oude” controlereflex te schieten en bestaande regels en systemen als uitgangspunt te nemen. Toch is het echt de gezamenlijke uitdaging om met de hele keten vanuit dezelfde principes te werken: Siem, onderaannemers, beleidsmakers en Stevige Lokale teams. Dat vraagt openheid en vertrouwen en, opnieuw, hard werken. Maar het is wel dé manier om de schaarse capaciteit eerlijk te verdelen en de kosten beheersbaar te houden.’
Is de taakgerichte aanpak een succes?
‘We zijn goed op weg’, stelt Stef. ‘Er is een fatsoenlijk aanbod voor de Wmo en meer grip op de kwaliteit van de dienstverlening. Maar tegelijkertijd merk ik dat de ontwikkeling trager gaat dan ik graag zou willen. Het kost echt moeite om oude overtuigingen los te laten en bestaande systemen te veranderen. Maar ik ben ervan overtuigd dat het gaat lukken als we met elkaar op deze weg verdergaan.’
Voor meer informatie, neem contact op met Stef van de Weerd.
Aanvullende informatie:
Bij de start van het taakgericht werken is een webinar georganiseerd. Dit geeft veel achtergrondinformatie en is te vinden op de website van de regio Hart van Brabant:
Inkoop zorg sociaal domein – Regio Hart van Brabant; kijk onder uitgangspunten nieuwe inkoop.
