Gemeenten en provincie leggen hun gezamenlijke ambitie vast voor Bus Rapid Transit
Een snelle, comfortabele en betrouwbare busverbinding naar Tilburg en ’s-Hertogenbosch, en terug: dat is de gezamenlijke ambitie van de gemeenten Tilburg, Loon op Zand, Waalwijk, Heusden en ’s-Hertogenbosch, samen met de provincie Noord-Brabant. Om die ambitie voor de lange termijn vast te houden, hebben zij hun samenwerking vastgelegd in een intentieverklaring. Dat gebeurde tijdens het bestuurlijk overleg BRT afgelopen 17 april.
Bus Rapid Transit
De plannen draaien om de ontwikkeling van het zogenoemde Bus Rapid Transit, kortweg BRT. Dat is een hoogwaardige vorm van busvervoer, met snelle verbindingen, hoge frequenties en infrastructuur die de bus zo veel mogelijk vrij baan geeft. In dit geval op de corridor Tilburg – Waalwijk – ’s-Hertogenbosch.
Alternatief voor de auto
“Het wordt steeds drukker op de Brabantse wegen”, zegt gedeputeerde Stijn Smeulders (mobiliteit). “Daarom is het belangrijk om zoveel mogelijk Brabanders een aantrekkelijk alternatief voor de auto te bieden. Dat doen we bijvoorbeeld met een netwerk van snelfietsroutes én met het verbeteren van ons openbaar vervoer. BRT is daar een mooi voorbeeld van, omdat bijna alle voordelen van de bus erin samenkomen. Snel en betrouwbaar, juist op de plekken waar je met de auto nu vaak staat te wachten.”
Sterker OV-netwerk
De wens om het openbaar vervoer tussen Tilburg en ’s-Hertogenbosch te verbeteren, komt niet uit de lucht vallen. In verschillende regionale plannen, zoals het ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040, de ontwikkelstrategie van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg en het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitspakket SRBT, is al vastgelegd dat het OV-netwerk moet worden versterkt. De regio groeit namelijk: er komen inwoners bij, het aantal arbeidsplaatsen neemt toe, het aantal parkeerplaatsen af en de mobiliteit verandert.
Concurreren met de auto
Meer mensen op de fiets en meer mensen in de bus in plaats van met de auto. Daarvoor schiet het huidige busnet nog tekort. Op sommige verbindingen is de reistijd niet concurrerend met de auto, zoals tussen Waalwijk en Tilburg. Ook rijden bussen nog niet vaak genoeg, vooral buiten de spits en in het weekeinde. En wie met de bus over de A59 reist, kan net zo goed in de file komen te staan als de automobilist.
Gemeenten en provincie zijn daarom enthousiast over BRT. Een sneller en aantrekkelijker bussysteem moet bewoners en werknemers verleiden om vaker voor het openbaar vervoer te kiezen in plaats van voor de auto. Dat is niet alleen belangrijk voor de bereikbaarheid, maar ook voor de bredere mobiliteitstransitie en de verduurzaming van vervoer.
Beter verbonden
Met BRT willen de partijen de centra van Tilburg en ’s-Hertogenbosch beter met elkaar en de tussenliggende gemeenten verbinden. En ook met belangrijke locaties aan de stadsranden, woonwijken, werkgebieden en voorzieningen langs de route. Door een comfortabel en rechtstreeks alternatief te bieden, hopen de overheden meer reizigers aan te trekken.
Efteling
Dat potentieel lijkt er te zijn. Langs de corridor wonen veel mensen, er is veel bedrijvigheid en bovendien bevindt zich er met de Efteling een grote trekpleister binnen bereik van de route. De verwachting is dan ook dat het aantal reizigers kan groeien, zeker als de bus vaker rijdt en de reistijd korter wordt.
Reactie Efteling
Fons Jurgens CEO Efteling: “Voor ons is het essentieel dat de Efteling goed bereikbaar is. Daarnaast willen we ook dat gasten en medewerkers ons op een manier kunnen bereiken die beter is voor het milieu. Initiatieven zoals Bus Rapid Transit stimuleren duurzame mobiliteit en maken de Efteling beter bereikbaar met het openbaar vervoer. We waarderen het dat we actief hebben kunnen meedenken over een passende oplossing.”
De provincie Noord-Brabant heeft al voorgesorteerd op een snellere busverbinding in de aanbesteding van de nieuwe concessie Oost-Brabant met vervoerder Arriva. De nieuwe dienstregeling gaat in december 2026 van start en loopt tot de zomer van 2039. Daarmee is al voorzien in een belangrijke eerste stap naar BRT, vooral door een sterk verbeterde lijnvoering op de corridor Tilburg – Waalwijk – ’s-Hertogenbosch.
Reactie Arriva
Dieter Klein Nagelvoort van Arriva: “Wij staan al een tijdje te trappelen om van start te kunnen met BRT. Want wat ons betreft is BRT de missing link in ons ov-systeem. Het is heel begrijpelijk dat in ons kleine en dichtbevolkte landje, waar ruimte schaars is, het eigen autogebruik wordt afgeremd. Maar dan moeten er wel goede alternatieven zijn, zoals BRT. Mooi dat met deze intentieverklaring een belangrijke stap wordt gezet om snel van start te kunnen. Hoe sneller, hoe beter! Wij zijn er helemaal klaar voor.”
Stap voor stap
De volledige ontwikkeling van BRT is niet in een paar jaar geregeld, dat gaat stap voor stap. De realisatie strekt zich uit tot 2040. Het vraagt om afstemming tussen gemeenten, provincie, vervoerder, wegbeheerders en ruimtelijke plannen. De partijen werken met een groeimodel in drie niveaus: brons, zilver en goud.
Brons
Voor brons moet de basis op orde zijn. Van grofweg de start van de concessie december 2026 tot ongeveer 2030 wordt hieraan gewerkt. Bijbehorende maatregelen: hogere frequenties, kortere reistijden, nieuwe elektrische bussen, een kwaliteitsverbetering van haltes en maatregelen om de doorstroming van de bus te vergroten. Waar mogelijk krijgt de bus al voorrang op delen van de route.
Zilver
Bij zilver wordt het systeem verder uitgebouwd. Daarbij horen onder meer betere doorstromingsmaatregelen, vrijliggende businfrastructuur in de steden, de ontwikkeling van zogenaamde grotere mobiliteitshubs/OV-knooppunten en verdere opwaardering van haltes. Ook de betrouwbaarheid moet in deze fase toenemen. Dit niveau geldt in de nieuwe concessieperiode als het minimale ambitieniveau dat de partijen willen nastreven.
Goud
Goud is het eindbeeld. Daarbij gaat het vooral om snellere verbindingen via de A59 en N261, waarbij de bus met nog hogere frequenties rijdt, en waar mogelijk op eigen infrastructuur zodat de bus bijna overal voorrang heeft en zo min mogelijk wordt afgeremd. Ook snelweghaltes en extra knooppunten zijn dan in beeld.
Lopende onderzoeken
Om te bepalen welke maatregelen nodig zijn, lopen er inmiddels meerdere onderzoeken:
- De gemeente Waalwijk heeft onderzoek laten doen naar de kwaliteit van BRT-haltes tussen Tilburg en ’s-Hertogenbosch.
- De gemeente Heusden laat onderzoek doen naar doorstromingsmaatregelen op wegvakken, rotondes en niet-geregelde kruispunten.
- Een derde onderzoek, in opdracht van de gemeente Tilburg, richt zich op kruispunten met verkeerslichten. Met welke infrastructurele en verkeersregeltechnische maatregelen kunnen de snelheid en betrouwbaarheid van de BRT-verbinding worden verbeterd?
Lobbystrategie
Er komt ook een lobbystrategie, met de gemeente ’s-Hertogenbosch als trekker. De lobby moet ervoor zorgen dat de corridor op regionale en landelijke agenda’s komt. En dat ook met Rijkswaterstaat afspraken gemaakt kunnen worden over een betere doorstroming op de A59, inclusief de mogelijkheid van busverkeer over de vluchtstrook.
Voorbereidingen al ingezet
Tilburg werkt al aan voorbereidingen van investeringen in grootschalige ingrepen op de Ringbaan-West. Waalwijk bereidt twee mobiliteitshubs voor, waaronder de verplaatsing van busstation Vredesplein.
Sterke OV-verbinding
Ad de Jong, wethouder van onder meer mobiliteit en verkeer in Waalwijk: “Met investeringen in mobiliteitshubs wil Waalwijk bijdragen aan een sterke OV-verbinding. Met sneller en hoogfrequenter openbaar vervoer. Goed dat alle betrokken gemeenten de BRT-ambities ondersteunen. Een sterke OV-verbinding is hard nodig om onze bereikbaarheid te verbeteren en onze woningbouwopgave mogelijk te maken. Dit is een mooie stap richting écht goed openbaar vervoer voor onze gemeente en voor de regio!”
Meer informatie bij Ronald Soemers.
Op de foto v.l.n.r: Johan Meesters (Heusden), Stijn Smeulders (provincie Noord-Brabant), Ad de Jong (Waalwijk), Roy Geers (‘s-Hertogenbosch) en Louis Laros (Loon op Zand). Zij ondertekenden op vrijdag 17 april de intentieverklaring BRT.
