“Hoe naar een beter samenspel, daar waar het gaat over regionale samenwerking, tussen college en raad”. Of “Professionele samenwerking, maar lokale besluitvorming”. Zomaar twee quotes uit de zaal, in antwoord op de vraag wat onze raadsleden deze avond wilden bespreken.
Deze radenavond ging in de volle breedte over de regionale samenwerking en over welke instrumenten raadsleden tot hun beschikking hebben om kaders te stellen en te sturen. Het kan voor raadsleden en gemeenteraden ingewikkeld zijn om betrokken te zijn en blijven bij dit ‘verlengd lokaal bestuur’. Want hoewel er formele instrumenten zoals zienswijzen en een verenigde vergadering beschikbaar zijn, draait het uiteindelijk net zo goed om het voeren van waardevolle gesprekken, vooral in je eigen raad.
Informele instrumenten
De boodschap van het verhaal van Derk Alssema, burgemeester Gilze en Rijen en lid van het dagelijks bestuur (DB) van Regio Hart van Brabant, was dan ook om vooral te verkennen welke winst er nog ligt bij de informele instrumenten die raadsleden tot hun beschikking hebben. Bijvoorbeeld door standaard voor of na een regionaal portefeuillehoudersoverleg (poho) lokaal met de eigen wethouder te spreken. De poho’s van Regio Hart van Brabant zijn voor 2026 al ingepland, dus als dergelijke overleggen zouden helpen, kunnen die nu al in de agenda’s worden gezet.
Uit het gesprek tussen de raadsleden in de zaal en Lieke Schuitmaker (burgemeester Alphen-Chaam, algemeen bestuur Regio Hart van Brabant), Femke Pijnenburg (raad Oisterwijk, regionale adviescommissie Regio Hart van Brabant), Frances Opperman (griffier Waalwijk), René Jansen (wethouder Dongen, poho Economie Regio Hart van Brabant) kwamen meer ideeën over de inzet van informele instrumenten.
Uitwisseling tussen raden onderling
Een van de ideeën is om als raden (concept)zienswijzen onderling uit te wisselen om te verkennen of het mogelijk is samen op te trekken richting het algemeen bestuur van Regio Hart van Brabant, als er raakvlakken in de zienswijzen zitten. De griffie kan hier mogelijk een rol spelen in het uitwisselen van deze stukken. Het is dan wel nodig om te kijken naar de planning van bespreking van formele stukken in de raden. Als stukken niet gelijktijdig in verschillende raden worden behandeld, dan is het onderling uitwisselen van concepten lastig. Griffier Frances Oppermans neemt dit idee mee naar de regionale griffierskring. Daarnaast kunnen de presidia mogelijk een rol spelen.
Een andere manier om onderling uit te wisselen – volgens een van de raadsleden – is als meer zichtbaar wordt gemaakt wat de verschillen tussen gemeenten in de samenwerking zijn. Veel data daarvoor zijn al beschikbaar, bijvoorbeeld via platformen als www.waarstaatjegemeente.nl of het CBS. Ook de rapportages over Crossroads bieden inzicht. En als je dan grote verschillen onderling ziet, kan men vanuit een gemeente waar het goed gaat dat dan eens uitleggen op een radenavond? ‘Het is geen competitie; zo kunnen we leren van elkaar.’
Informatie halen makkelijker maken
Het is ontegenzeggelijk dat raadsleden veel op hun bord krijgen. Raadslid Femke Pijnenburg benadrukte de veranderende rol van raadsleden, onder andere doordat het Rijk steeds meer lokaal (of regionaal) neerlegt. Daarin is het voortdurend zoeken naar waar je wel of niet in te verdiepen. Nóg meer zenden vanuit een regionale samenwerking is dan niet altijd de oplossing. Dit signaal kwam ook vanuit raadsleden in de zaal. Het is ook een verantwoordelijkheid om zelf informatie op te halen, maar soms ontbreekt het aan tijd of overzicht om dat handig te doen. Wat dan zou kunnen helpen is als de website van Regio Hart van Brabant een meldingsfunctie heeft voor vergaderstukken van specifieke overleggen. Dit idee neemt het regiobureau mee voor doorontwikkeling van de website.
Jaloers
Drie vragen stonden centraal bij het onderlinge gesprek over regionaal samenwerken:
- Wat is het geheim van jouw gemeente?
- Wat zou je graag in je eigen gemeente anders doen?
- Waar kijk je bij je buren wel eens jaloers naar?
Een van de zaken waar wel eens jaloers naar wordt gekeken bij de buren, is het informatieplein in Oisterwijk. Dit is een informele manier om uit te wisselen: van en naar de wethouder. Vaak aangevuld door een van de twee Oisterwijkse RAC-leden van Regio Hart van Brabant. Fysiek samenkomen werkt vaak beter dan het schrijven van een briefje, aldus raadslid Femke Pijnenburg.
Inhoud boven cijfers
En als je dan in gesprek bent, als raadsleden onderling, of tussen raad en college, laat dan de inhoud voorop staan, adviseert burgemeester Lieke Schuitmaker. Zij krijgt bijval van wethouder René Jansen, die bijvoorbeeld ervaart dat een gesprek over wat Midpoint Brabant doét tot constructievere inzichten leidt, dan een gesprek over wat Midpoint Brabant kóst.
Een van de raadsleden gaf aan het lastig te vinden er goed de vinger op te leggen waar je dan concreet naar moet vragen bij je college. Burgemeester Derk Alssema adviseerde daarop om de kernagenda eens ter hand te nemen. Dit zijn de onderwerpen waarop we regionaal samenwerken. Welke van die onderwerpen vallen binnen uw portefeuille als raadslid? Welke onderwerpen spreken u aan? Daarmee kunt u naar uw wethouder gaan en heel concreet vragen of deze u bij wil praten, of dat te doen zodra het onderwerp regionaal op tafel ligt.
Frank van Mil, directeur Regio Hart van Brabant, vult aan: “Vraag dan ook aan uw wethouder hoe hetgeen regionaal besproken wordt, zich verhoudt tot de kaders die u als raad lokaal bepaalt. En past wat regionaal besproken wordt binnen die lokale kaders? Of heeft u daarover met elkaar een gesprek te voeren? Want als raden stelt u lokaal kaders vast. Die bevoegdheid ligt niet regionaal.”
Winst van de avond
Dankzij de constructieve gesprekken zijn er veel ideeën opgehaald voor bijna alle aanwezigen om uitwisseling te verbeteren – veelal in het informele circuit van de regionale samenwerking; van raadsleden en RAC-leden tot griffiers en presidia, van colleges tot regiobureau. Wil je ergens meer over weten, dan kun je op verschillende plekken terecht:
- De presentatie is terug te vinden op www.regio-hartvanbrabant.nl/radenavond.
- Een overzicht van RAC-leden vind je op www.regio-hartvanbrabant.nl/wie-is-wie/regionale-adviescommisie.
- Neem contact op met je griffie of presidium.
- Het regiobureau bereik je via info@regio-hartvanbrabant.nl.
De volgende radenavond is na het zomerreces, op 10 september. Het onderwerp is dan jeugdhulp. Op 22 oktober gaat het vervolgens over maatschappelijke weerbaarheid. Noteer de data dus alvast in je agenda.
