In de transformatie van het Sociaal Domein valt vaak het woord normaliseren. Tegelijkertijd bestaat er geen eenduidige omschrijving van dit begrip in onze regio en roept het ook vragen op. Wie zijn wij om te bepalen wat normaal is? In de aspiratie voor het sociaal domein in onze regio is het begrip normaliseren bewust niet opgenomen. Wel staat de kern ervan centraal in onze aanpak: hoe zorgen we ervoor dat inwoners zo zelfstandig mogelijk blijven en regie houden over hun eigen leven? Toegang Tilburg heeft de koe bij de horens gepakt en is na de pilot ‘Normaliseren in de praktijk’, een leerlab gestart. Jennifer Groothof deelt graag haar ervaringen.
Jennifer begint haar verhaal met de belangrijkste conclusie: ‘Het gaat hier niet om een definitie of omschrijving, maar om het gezamenlijk ontwikkelen van een grondhouding. Het begint bij de vraag hoe we naar hulpvragen van inwoners kijken. In eerste instantie leek het voor veel deelnemers van het leerlab vanzelfsprekend: “Dit doen we toch al?” of “dit is niet nieuw”. Maar door ervaringen uit te wisselen, werd duidelijk dat de praktijk complexer is. Door samen in gesprek te gaan, ontstond een gezamenlijke taal en een heldere beschrijving van de grondhouding die nodig is om inwoners optimaal te ondersteunen. Een deelnemer merkte bijvoorbeeld op hoe automatisch de vraag “Wanneer plannen we een vervolggesprek?” werd gesteld. Dit impliceerde al een volgend contactmoment, terwijl het soms passender is om te vragen: “Hoe wil jij verder?” en de regie volledig bij de inwoner te laten.’
Uitdagingen en inzichten
‘Een belangrijke les uit het leerlab was hoe lastig het kan zijn om inwoners echt de regie te geven. Hoewel zij en hun omgeving centraal moeten staan, kunnen systemen, protocollen en verschillende werkwijzen dit bemoeilijken. Elke inwoner heeft een unieke relatie met zijn of haar omgeving en spreekt een eigen taal. Door daar bewust bij aan te sluiten, kunnen we beter ondersteunen en maatwerk bieden. Dit vraagt ook om het durven loslaten van controle, zonder daarbij de grenzen van veiligheid en welzijn uit het oog te verliezen.’
Hoe ontwikkel je deze grondhouding?
‘De sleutel ligt in een stapsgewijze aanpak, waarbij de praktijk leidend is. Door regelmatig te reflecteren en casussen te bespreken, wordt de gezamenlijke werkwijze steeds verder verfijnd. De kunst is om de grondhouding in het DNA van professionals te verankeren, zonder het vast te leggen in strikte regels of protocollen. Er moet ruimte blijven voor authenticiteit en eigenheid.’
Praktijkvoorbeeld van een andere aanpak
‘Een wijkteam past deze visie concreet toe door inwoners met een ondersteuningsvraag direct na aanmelding telefonisch te benaderen. In dit gesprek krijgen zij al advies en informatie, waardoor ze beter voorbereid het eerste gesprek ingaan. Dit geeft hen direct de mogelijkheid om zelfstandig stappen te zetten.’
Brede toepassing binnen de organisatie
Jennifer benadrukt dat deze grondhouding in alle lagen van de organisatie verankerd moet worden. Systemen en processen kunnen onbedoeld belemmerend werken. Daarom is binnen het leerlab ook geïnvesteerd in een workshop voor bestuur, management en ondersteunende diensten. Onderwerpen als ‘Ontmoeten’ en ‘De kunst van het gesprek’ stonden centraal, zodat iedereen binnen de organisatie kan bijdragen aan deze beweging.
Door breed te investeren in deze aanpak, kunnen we als organisatie écht werken vanuit de ambitie om inwoners te ondersteunen bij het behouden van regie over hun eigen leven.
Voor meer informatie, neem contact op met Jennifer Groothof.
Het woord normaliseren is bewust niet opgenomen in de aspiratie voor het sociaal domein in onze regio. Wel staat de gedachte achter dit begrip centraal. Uit de aspiratie:
Wij willen bijdragen aan bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid voor onze inwoners. Hiervoor zetten we in op:
- Het gewone leven en de veerkracht van individuen, huishoudens en de samenleving versterken met een focus op collectieve en preventieve voorzieningen.
- Daar waar nodig een samenhangend zorgaanbod te bieden om inwoners te ondersteunen. Dit organiseren we met onze samenwerkingspartners.
