Transformatie is een begrip dat steeds vaker terugkomt in het sociaal domein. Maar wat betekent het in de praktijk? En welke rol speelt leren en ontwikkelen daarin? We spraken met Jordie van den Heuvel, opgavemanager binnen Regio Hart van Brabant.
“Leren en ontwikkelen gebeurt altijd al,” vertelt Jordie. “Wanneer professionals samenwerken, reflecteren ze op hun werk en zoeken ze naar manieren om het beter of slimmer te doen.” Wat verandert, is dat deze beweging steeds bewuster wordt vormgegeven. “Vanuit het transformatieteam geven we er meer richting aan en maken het expliciet. Zeker in een regionaal netwerk is dat belangrijk. Door leren en ontwikkelen te versterken, kunnen we als netwerk beter functioneren en meer van elkaar profiteren.” Bestaande initiatieven, zoals bijvoorbeeld het lerend netwerk rondom inburgering, laten zien dat die basis er op een aantal thema’s al is. “Daar wordt al langer kennis gedeeld en samen geleerd. De stap die we nu zetten, is om dit soort initiatieven meer samenhang en zichtbaarheid te geven.”
Transformatie vraagt om reflectie én verandering
Leren en ontwikkelen staat niet op zichzelf, maar is onlosmakelijk verbonden met de transformatie van het sociaal domein. “Transformatie betekent dat je niet alleen nieuwe werkwijzen ontwikkelt, maar ook bestaande werkwijzen durft los te laten,” legt Jordie uit. “Het gaat er niet om dat we er steeds iets bij doen, maar dat we bewuster kiezen wat echt nodig is — en wat niet meer werkt.” Dat vraagt om ruimte voor reflectie, zowel in samenwerking als op individueel niveau. Alleen door stil te staan bij hoe we nu werken, ontstaat ruimte om het anders te doen. Die beweging is nodig in een omgeving die continu verandert. “We hebben te maken met maatschappelijke ontwikkelingen, technologische veranderingen en nieuwe vraagstukken in een onzekere tijd. Dat vraagt om wendbaarheid, maar ook om het vermogen om te blijven leren en bij te sturen.”
Zichtbaar maken wat er al gebeurt
Een belangrijke eerste stap is het beter zichtbaar maken van bestaande initiatieven.“Tijdens de heidag in november merkten we dat niet iedereen op de hoogte was van projecten binnen de regio. Dat was een belangrijk inzicht: we kunnen pas van elkaar leren als we weten wat er speelt.” Daaruit zijn de maandelijkse online kennissessies ontstaan. In een laagdrempelige setting delen professionals uit de regio hun ervaringen en inzichten. “Het doel is om kennis te delen, elkaar te inspireren en vooral om inzicht te krijgen in wat er al gebeurt.”
Niet kopiëren, maar leren van wat werkt
De kennissessies zijn nadrukkelijk niet bedoeld om succesvolle initiatieven één-op-één over te nemen. “Elke gemeente heeft een eigen context,” benadrukt Jordie. “Wat in de ene situatie goed werkt, is niet automatisch toepasbaar in een andere.” De focus ligt daarom op het achterhalen van de werkzame elementen. “We kijken naar waarom iets werkt. Die inzichten kunnen andere gemeenten helpen om hun eigen aanpak te versterken, op een manier die past bij hun situatie.” In de praktijk ontstaan vaak oplossingen die beter aansluiten bij de behoefte dan bestaande werkwijzen. Jordie gebruikt daarvoor de metafoor van het ‘geitenpaadje’. “Als mensen structureel een andere route kiezen dan de officiële weg, zegt dat iets. Dan werkt de bestaande werkwijze blijkbaar niet optimaal.” De uitdaging is om van die signalen te leren. “Niet door het initiatief simpelweg te kopiëren, maar door te onderzoeken wat dit vraagt van het systeem. Soms betekent dat dat je processen, afspraken of structuren moet aanpassen, zodat wat werkt ook daadwerkelijk ruimte krijgt.”
Volgende kennissessie april
Op 13 april staat een volgende kennissessie gepland waarin we dieper ingaan op de theorie achter transities en transformaties. Deze theoretische basis – onder andere aan de hand van de X-curve – maakt inzichtelijk dat onzekerheid, zoeken en soms ook chaos onderdeel zijn van verandering. “Dat helpt om te herkennen waar je zit in het proces en wat er nodig is om verder te komen. De theorie helpt om te duiden wat je ziet in de praktijk en om scherper te kijken naar systeempatronen, opgaven en mogelijke richtingen voor verandering. Vanuit die duiding kun je bewuster keuzes maken in beleid en uitvoering.” Meld je hier aan.
