Wie wel eens door de Loonse en Drunense Duinen loopt, herkent ze meteen: paadjes die niet zijn aangelegd, maar vanzelf zijn ontstaan. Omdat mensen een kortere of logischere route kiezen dan het officiële pad. Ze laten zien hoe mensen zich écht bewegen. In het sociaal domein in onze regio zien we vergelijkbare routes ontstaan. Inwoners vinden hun weg niet altijd via de formele lijnen. En ook professionals zoeken soms andere routes om te doen wat nodig is. Zo ontstaan geitenpaadjes. Maar wat vertellen ze ons?
Door niet via de formele lijnen te lopen, ontstaan in de praktijk zogeheten ‘geitenpaadjes’. We kennen ze allemaal. Bijvoorbeeld wanneer een initiatief goed werkt, maar niet past binnen de bestaande financieringsregels. Dan wordt er tijdelijk een andere route gevonden om het toch mogelijk te maken.
Ook in de uitvoering ontstaan dit soort oplossingen. Bijvoorbeeld wanneer een inwoner snel geholpen moet worden, maar procedures te lang duren — en professionals vooruitlopend op de formele route al iets organiseren. Oplossingen die al dan niet tijdelijk werken – buiten het systeem om.
Wat ze zichtbaar maken
Geitenpaadjes laten iets waardevols zien: waar de praktijk vooruitloopt op hoe we het hebben georganiseerd. Tegelijk maken ze zichtbaar waar het systeem nog niet meebeweegt en dus niet aansluit op wat er nodig is.
Als we blijven werken met uitzonderingen en tijdelijke oplossingen, wordt het systeem steeds complexer en minder houdbaar. Nieuwe werkwijzen ontstaan naast het bestaande, zonder dat het geheel verandert. Daardoor blijven dingen naast elkaar bestaan of gebeuren ze dubbel, in plaats van dat ze echt onderdeel worden van hoe we werken.
De beweging die we maken
Geitenpaadjes zijn soms nodig. Maar ze kunnen er ook voor zorgen dat we het onderliggende probleem blijven omzeilen.
De beweging die we maken, is om die signalen serieus te nemen. Niet door overal nieuwe geitenpaadjes te creëren, maar door te kijken wat ze ons laten zien — en het systeem daarop aan te passen. Welke geitenpaadjes wijzen de weg naar hoe het beter kan? En wanneer is het moment om het pad zelf aan te passen — in plaats van eromheen te blijven lopen?
Ga eens in gesprek met elkaar
Misschien herken je dit in je eigen werk. Hoe vaak kies jij — bewust of onbewust — voor een geitenpaadje? En waarom eigenlijk? Is het omdat het sneller gaat? Omdat het anders niet lukt? Of omdat het systeem (nog) niet meebeweegt? Bespreek het eens met je collega of team. En deel jullie inzichten in de regio.
Samen leren als motor van transformatie
Transformatie in het sociaal domein krijgt pas echt vorm wanneer samen leren en ontwikkelen een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ons dagelijks handelen. Vanuit een gedeeld kompas – waarin het gewone leven van inwoners centraal staat en we bewust kiezen voor veerkracht, samenhang en uitvoerbaarheid – versterken we elkaar regionaal door kennis te delen, te reflecteren en samen te vernieuwen.
