‘Training voor soms overprikkelde kinderen en hun ouders’

‘Hooggevoeligheid’ is officieel geen stoornis. Het is een verzamelnaam voor gedrag van wie niet altijd goed met prikkels om weet te gaan. In Oisterwijk bieden ze onder de naam ‘Als gevoelig zijn een kracht wordt’ een training aan om hooggevoelige kinderen van 5 tot 7 jaar én hun ouders weerbaarder te maken. De training leert in groepsverband spelenderwijs hoe jeugdigen hun gevoeligheid in kunnen zetten als talent in plaats van het als probleem te zien.

Als ouders een hooggevoelig kind hebben, kan dat een bron van zorg zijn. “Ouders zitten vaak met veel vragen”, vertelt Hanneke Schilt van Farent Sociaal Werk, onderdeel van Loket Wegwijs in Oisterwijk. Zij verzorgt, samen met Radna van Empel van PRO-BE (Praktijk voor Orthopedagogiek Berkel-Enschot), een training voor ouders en kleuters. Daarin leren ze hoe om te gaan met situaties waarin een teveel aan prikkels en emoties de overhand dreigt te nemen.

Wat ís hooggevoeligheid? “Het staat niet in de DSM”, zegt Elcke van der Meer, jeugdprofessional. ‘De DSM’ is het handboek van psychologen en psychiaters dat alle psychische stoornissen onder de zon beschrijft. “De termen hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit beschrijven treffend wat ouders ervaren van wie de kinderen moeite hebben met prikkels of het reguleren van hun gevoelens”, zegt Van der Meer. “Daarom hanteren we die aanduidingen.”

Iedere jeugdige is wel eens lastig of juist heel stil. Als jouw kind intenser dan anderen reageert op zijn omgeving kan dat leiden tot de vraag of het wel in orde is. Het gaat niet altijd om agressief, onhebbelijk gedrag. “Soms stelt een hoogsensitief kind juist heel rustig heel diepe vragen. Laatst vertelde een jong meisje dat ze zich zorgen maakte om haar pensioen straks”, vertelt Hanneke Schilt. “Zo’n meisje heeft ergens iets opgepikt wat ze nu nog geen plaatsje kan geven. Hóéft te geven ook. Met dat soort zorgen kan een kind behoorlijk in zichzelf gekeerd raken.”

Als er geen officiële diagnose is, is er ook geen officiële behandeling. “Dat zeg je wel héél stellig”, zegt gedragskundige Radna van Empel van PRO-BE. “Loket Wegwijs Oisterwijk verwijst ouders door naar de training die door PRO-BE en Farent ontwikkeld is. Deze training geeft zowel ouders als jeugdigen handvatten om met prikkels om te gaan. Niet om iemand te ‘genezen’ of ‘beter te maken’ of zo.” “We moeten sowieso voorkomen dat we te snel van ‘probleem’ of ‘aandoening’ spreken”, zegt Elcke van der Meer. “Het helpt vaak al te leren hoe iemand zichzelf uit die situatie kan halen waarin het hem te veel wordt. Om te doseren.”

Flippen

Door dat op tijd te leren wordt ongemak nu geen groot probleem straks. Van der Meer: “Als we ouders en kinderen tijdig helpen voorkomen dat ze flippen en voor de omgeving en zichzelf vervelend – of erger – gedrag gaan vertonen, is er al veel gewonnen.” Er ontstaat dan als vanzelf meer rust in de opvoeding. En van rust wordt iedereen beter.

De drie hulpverleners stellen vast dat de wereld anno nu vreselijk ingewikkeld en vol is, zowel voor ouders als jeugdigen. “Van alle kanten word je bestookt, de godganse dag, met plaatjes, input, informatie, nieuws, indrukken. Iedereen vindt van alles over van alles en deelt dat doorlopend op een steeds alarmerender toon”, signaleert Van der Meer. “Hoe verhoud je je daartoe? Hoe filter je? Hoe vind je je rust? Hoe vind je je grenzen?”, vraagt Van Empel. “Als jeugdige maar ook als ouder.”

Vaak helpt het om er met elkaar over te praten. Ouders onderling, met hun kind, met pedagogen, jeugd met elkaar. “We zouden best wat vaker hardop mogen durven zeggen ‘Help, ik weet het even niet meer’, daar is niks geks aan”, vindt Van der Meer. Dat mag bij de professionals van Loket Wegwijs Oisterwijk. “Maar ook bij buren, met vrienden, met ouders aan het voetbalveld. Je staat er niet alleen voor.”

Prutsen

“Er wordt door te veel mensen gedacht dat zij als enigen lopen te prutsen”, vult Schilt aan. “Alsof het bij al die anderen altijd vanzelf vlekkeloos gaat.” “Zodra de eerste schroom is overwonnen gaan bij onze training mensen de twijfels en kracht in elkaar herkennen. Kinderen opvoeden is voor de meeste mensen zoeken, uitproberen en soms falen”, ziet Van Empel.

Voor wie is de training ‘Als gevoelig zijn een kracht wordt’ bedoeld? “Voor iedere ouder van een kind tussen de 5 en 7 jaar dat heftig reageert op prikkels of dat zich juist veel terugtrekt”, zegt Van Empel. Er vindt een voorgesprek plaats en na de vier trainingen van een uur is er een evaluatie. Daaruit blijkt vrijwel altijd dat ouders en kinderen meer vertrouwen in zichzelf en elkaar kregen.

“We proberen ons zo toegankelijk mogelijk te maken”, zegt Van der Meer. “Je mag altijd bij ons aankloppen als je opvoedvragen hebt, ook als je kind wat ouder is of als er iets anders aan scheelt.” “Blijf niet in je eentje met vragen zitten”, vult Schilt aan. “En vrees niet te snel dat afwijkend gedrag abnormaal is”, benadrukt Van Empel.

Dat wordt door alle drie acuut onderschreven. “Mensen en kinderen zijn allemaal anders”, zegt Hanneke Schilt. “Die verschillen zijn ook léúk, die zorgen voor afwisseling”, vindt Elcke van der Meer. “En als we nu allemaal eens wat minder in onze schermen en wat meer in de échte wereld met échte aandacht voor elkaar leefden…” droomt Radna van Empel hardop. Want iedereen wordt gelukkiger van oprechte aandacht, zo knikken ze alle drie.

‘Als gevoelig zijn een kracht wordt’

Een training voor kinderen van 5 tot 7 jaar waarin ze leren op een speelse manier omgaan met hun hooggevoeligheid. Er wordt geoefend met situaties waarin prikkels, emoties en drukte de overhand nemen. Al doende leren de jeugdigen en hun ouders zichzelf en hun reactie beter kennen en begrijpen. Zo doen ze zelfvertrouwen op voor de rest van hun leven. De training bestaat uit vier bijeenkomsten van een uur voor de kinderen en een ouderbijeenkomst. Na een aantal maanden is er een check-in met ouder(s) en jeugdige.

Indicaties voor hoogsensitiviteit: diep en veel nadenken, sterk aanvoelen wat in anderen omgaat, snel overprikkeld raken in drukke omgevingen en intense emoties beleven, zowel blijdschap als bedroefdheid en boosheid.

Voor meer informatie: Radna van Empel van PRO-BE (radna@pro-be.nl) en Hanneke Schilt van Farent (hannekeschilt@farent.nl).