De energietransitie stelt gemeenten voor vergelijkbare uitdagingen. Daarom richtten negen gemeenten binnen Regio Hart van Brabant het Center of Expertise Energietransitie (CoE) op. Het CoE bundelt kennis en capaciteit, zodat gemeenten sneller en slimmer kunnen werken aan energie- en warmtevraagstukken.
Van pilot naar regionale samenwerking
Het CoE ontstond op initiatief van de Kring van Gemeentesecretarissen. Wat begon als een pilot van twee jaar, groeide uit tot een belangrijke stap naar meer regionale samenwerking in het fysieke domein.
“Gemeenten lopen tegen dezelfde vraagstukken aan rond de energie- en warmtetransitie,” zegt Peter de Greef, domeinmanager Fysiek bij gemeente Loon op Zand, en ambtelijk opdrachtgever van de pilot. “Door kennis en expertise te bundelen, versterken we elkaar.”
In het team werken specialisten op het gebied van warmte, recht en techniek. Zo krijgen gemeenten sneller toegang tot expertise die afzonderlijk vaak lastig beschikbaar is, terwijl de samenwerking ook helpt om schaarste op te vangen en projecten te versnellen.
Meerwaarde voor gemeenten
Als ambtelijk opdrachtgever geeft De Greef het CoE ruimte om te leren en te experimenteren, terwijl hij de regio betrokken houdt bij de voortgang. Volgens hem verloopt de samenwerking prettig en is er veel vertrouwen tussen de betrokkenen.
Uitdagingen zijn er ook. Zo blijft het lastig om ervaren medewerkers te vinden en vraagt de samenwerking blijvende aandacht voor de behoeften van alle gemeenten.
“Iedere gemeente moet de meerwaarde ervaren. Dat vraagt om scherp blijven en goed luisteren,” aldus De Greef.
Concrete ondersteuning
Femke van Tatenhove, coördinator van het expertisecentrum, ziet dagelijks welke vragen er spelen in de gemeenten. “Ons team is divers, van ecoloog tot jurist en van adviseur tot technisch specialist. Veel vragen gaan nu over het warmteprogramma,” zegt ze.
Het CoE helpt bijvoorbeeld bij het doorrekenen van technische oplossingen, biedt juridische ondersteuning bij nieuwe wetgeving en organiseert kennissessies, zoals over netcongestie.
“We ontwikkelen niet alleen nieuwe kennis, maar halen ook bestaande kennis uit de regio op en benutten die beter,” aldus Van Tatenhove.
Op weg naar resultaten
Als pilot vraagt het CoE om flexibiliteit en pragmatiek. Een belangrijke les is dat duidelijke vraagstelling nodig is, omdat veel vragen technisch, juridisch en organisatorisch samenkomen.
Het eerste jaar stond in het teken van opbouw en het scherp krijgen van de vragen uit de gemeenten. Nu verschuift de focus naar zichtbare resultaten. “Dan kunnen we echt laten zien wat de meerwaarde van het CoE is,” aldus Van Tatenhove.
Wanneer is de pilot geslaagd?
De pilot is geslaagd als gemeenten het CoE als waardevol ervaren en er een basis ligt voor structurele samenwerking.
“Als gemeenten vertrouwen hebben in de meerwaarde, is deze pilot geslaagd,” zeggen Van Tatenhove en De Greef allebei. Zij zien het CoE dan uitgroeien tot een platform voor bredere regionale vraagstukken.
Met het Center of Expertise zet Regio Hart van Brabant een stap naar een sterkere gezamenlijke aanpak van de energietransitie.
