Op donderdag 17 september kwamen zo’n honderd betrokkenen bij de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) samen voor het jaarlijkse CongREKS. Dit jaar was de gastlocatie Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven in Berkel-Enschot.
Ruimte voor grote opgaven
Die locatie was net als bij eerdere edities van het CongREKS belangrijk voor het thema van de dag. De abdij is een plek van rust in een regio die volop in beweging is. Dat maakte het een passende plek voor de centrale vraag van de middag: hoe geven we grote ruimtelijke opgaven een plek, zonder dat dit ten koste gaat van de leefomgeving en haar gebruikers?
Bij de bijeenkomst waren bestuurders en medewerkers van de overheden en REKS-partners aanwezig: van de negen regiogemeenten, drie waterschappen en de provincie tot de netbeheerders, woningcorporaties, lokale energiecoöperaties en natuur- en milieuorganisaties. Deze brede opkomst benadrukt onze overtuiging dat we de ruimtelijke uitdagingen alleen gezamenlijk kunnen aanpakken.
Opgaven in samenhang organiseren
Ter introductie van het thema ‘Transities in balans’ werd in de prachtige kerk van de abdij een animatie getoond over de regio in 2050. Een toekomstbeeld met een belangrijke boodschap: ogenschijnlijk botsende belangen, zoals energie en natuur, sluiten elkaar niet per definitie uit. Het systeem loopt nu in de praktijk vaak vast omdat we deze opgaven in het verleden onvoldoende in samenhang hebben georganiseerd.
Lessen uit de praktijk
Aansluitend volgde een paneldiscussie met Marije ten Kate (hoofdplanoloog gemeente Rotterdam), Femke Dingemans (directeur-bestuurder Brabantse Milieufederatie) en Vader Abt Isaac Majoor.
Zij bespraken onder meer de impact van onbekende systemen die projecten kunnen blokkeren. Een herkenbaar voorbeeld hiervan was de regionale wens om windturbines te realiseren, die onverwacht stuitte op de luchtvaartradar van Defensie.
Daarnaast benadrukte het panel het belang van heldere communicatie naar inwoners. Ook werd besproken hoe belangrijk het is om zogenoemde ‘zachte’ waarden, zoals rust en natuur, structureel mee te wegen in besluiten. De conclusie was dat we behoefte hebben aan een gezamenlijke taal, bijvoorbeeld in de vorm van ‘vaktafels’, om verschillende opgaven aan elkaar te verbinden.
Verdieping in deelsessies
Na het plenaire programma konden de deelnemers zich verder verdiepen tijdens interactieve deelsessies. Zo konden aanwezigen tijdens de ‘energiegame’ ervaren hoe gemeenten netcongestie kunnen voorkomen door lokaal én regionaal slimme keuzes te maken en samen te werken.
Ook werd de regionale Klimaatscoretool gepresenteerd. Deze methode, gebaseerd op de Landelijke Maatlat, helpt gemeenten en ontwikkelaars om klimaatadaptatie effectief mee te wegen in ruimtelijke projecten.
Marije ten Kate deelde tijdens haar lezing Rotterdamse lessen over de botsing tussen ruimtelijke plannen en vitale systemen.
Tot slot kregen deelnemers de mogelijkheid voor een rondleiding door Vader Abt zelf. Hij toonde duurzame praktijkvoorbeelden op het abdijterrein zelf, waaronder de Biomakerij en de Biomeiler.
Afsluiting en ontmoeting
De middag werd in de kerk afgesloten met een gezamenlijke ‘wrap up’. Daarna was er tijdens een netwerkborrel in het Proeflokaal van La Trappe nog volop de ruimte voor verdere ontmoeting en napraten. Dit blijkt elk jaar een belangrijke meerwaarde voor de aanwezigen van het CongREKS: regionale samenwerkingspartners ontmoeten en ervaringen uitwisselen.
De conclusie van de middag? De ruimtelijke puzzel in de regio is uitdagend, maar met wederzijds begrip en goede samenwerking kunnen we de lokale en regionale transities succesvol in balans brengen.
Vorig jaar vond het CongREKS plaats in de Efteling. Lees hier het sfeerverslag van die middag terug.
