Hoe zorg je dat jeugdigen en gezinnen sneller passende hulp krijgen? En hoe werk je daarin goed samen met huisartsen en jeugdartsen, die vanuit de Jeugdwet ook mogen verwijzen? Tijdens een online kennissessie deelden Marleen Verstijnen van gemeente Oisterwijk en Eline van Boxtel van gemeente Heusden hun ervaringen. Niet als blauwdruk, maar als praktijkverhaal over investeren in vertrouwen, gezamenlijke taal en duidelijke afspraken.
In veel gemeenten komt een groot deel van de verwijzingen naar specialistische jeugdhulp vanuit het medisch domein. Dat is wettelijk toegestaan, maar het maakt het voor gemeenten soms lastig om zicht te houden op wat er daarna gebeurt. Verwijzingen vanuit huisartsen of jeugdartsen gaan vaak rechtstreeks naar aanbieders, zonder doelen, omvang of evaluatiemomenten. Daardoor is het moeilijker om samen te kijken of ook andere, meer passende of voorliggende hulp mogelijk is.
Volgens Marleen is het belangrijk om de samenwerking niet te zien als een bezuinigingsmaatregel. “De druk op de jeugdhulp is groot. Juist daarom moeten gemeenten, huisartsen en jeugdartsen samen kijken hoe jeugdigen en gezinnen sneller passende hulp krijgen.”
Van verwijzen naar samenwerken
In Oisterwijk leidde dit tot samenwerkingsafspraken met huisartsen en jeugdartsen. De kern: verwijzingen vanuit het medisch domein gaan in principe via Loket Wegwijs Oisterwijk. Daar wordt breder gekeken naar de vraag van het kind en het gezin. Niet alleen naar specialistische hulp, maar ook naar wat er thuis, op school en in de omgeving van het gezin speelt.
Ook in Heusden is deze beweging gemaakt. Daar werkt de POH Jeugd binnen het jeugd- en gezinsteam van de gemeente. Daardoor kwamen al meer vragen via de gemeentelijke toegang binnen. Later is met huisartsen afgesproken dat verwijzingen via het jeugd- en gezinsteam lopen. “We bellen ook na als huisartsen nog rechtstreeks verwijzen,” vertelde Eline. “Niet om op de vingers te tikken, maar om te begrijpen waarom dat gebeurt.”
Wat werkt in de praktijk?
Een belangrijke les uit beide gemeenten: samenwerking begint met bereikbaarheid en bekendheid. Huisartsen willen weten wie ze kunnen bellen, liefst via een vaste contactpersoon en een rechtstreeks nummer. Ook terugkoppeling is belangrijk. Waar huisartsen van aanbieders vaak weinig horen na een verwijzing, willen ze bij samenwerking met de gemeente weten wat er met hun verwijzing gebeurt.
Daarnaast helpt het om aan te sluiten bij systemen die huisartsen al gebruiken, zoals Zorgmail of ZorgDomein. Dat maakt de stap om anders te verwijzen kleiner. Ook kwaliteit vraagt aandacht. Huisartsen willen erop kunnen vertrouwen dat vragen goed worden opgepakt. Dat betekent niet altijd dat medewerkers BIG-geregistreerd moeten zijn, maar wel dat duidelijk is welke deskundigheid aanwezig is en wanneer een andere route nodig is, bijvoorbeeld bij crisis of spoed.
Van losse verwijzingen naar beter zicht
In Oisterwijk en Heusden draait de nieuwe werkwijze niet alleen om het anders organiseren van verwijzingen. Minstens zo belangrijk is dat gemeenten, huisartsen en jeugdartsen samen beter zicht krijgen op de vragen van jeugdigen en gezinnen. Daardoor wordt het makkelijker om te kijken welke hulp echt passend is — en of die altijd specialistisch moet zijn.
Dat maakt het mogelijk om patronen te herkennen. In Oisterwijk leidde dat bijvoorbeeld tot meer inzet van groepstrainingen rond thema’s die vaker terugkwamen. In Heusden werd duidelijk dat veel vragen rond diagnostiek via jeugdartsen en scholen binnenkwamen. Dat gaf aanleiding om meer voorliggend te werken, bijvoorbeeld met oudercursussen rond druk of opstandig gedrag.
Blijven investeren
De samenwerking vraagt blijvende aandacht. Nieuwe huisartsen, vervangers, veranderende inkoop of druk vanuit aanbieders kunnen invloed hebben op gemaakte afspraken. Daarom werken beide gemeenten met evaluaties, overlegmomenten en terugkerende communicatie richting huisartsen en jeugdartsen. De belangrijkste les? Begin bij het gezamenlijke belang: jeugdigen en gezinnen sneller en passender helpen. Niet door verantwoordelijkheden te verschuiven, maar door elkaar beter te begrijpen.
Zoals Marleen het samenvatte: “Het lijkt soms alsof wij iets bedacht hebben en zij het moeten uitvoeren. Maar dat is juist niet wat werkt. Het vraagt een open gesprek, erkenning en heel veel herhaling.”
Vervolg
Wil je de opname terugkijken? Of de PowerPoint bekijken en de meest gestelde vragen? Dat kan hier. Als de link niet werkt, dan heb je nog geen toegang tot onze leer- en ontwikkelomgeving. Stuur dan even een mail naar sociaaldomein@regio-hartvanbrabant.nl. De volgende kennissessie vindt plaats op 15 juni.
Samen leren en ontwikkelen
Inwoners laten ons zien dat maatschappelijke vraagstukken vaak met elkaar samenhangen. Dat vraagt om een andere manier van kijken, samenwerken en organiseren. Daarom maken we binnen Regio Hart van Brabant van leren en ontwikkelen een vanzelfsprekend onderdeel van de transformatie van het sociaal domein. De online kennissessies bieden hiervoor een platform. Hier ontmoeten beleid, uitvoering, bestuurders, partners en – waar mogelijk – inwoners elkaar. We delen ervaringen uit de praktijk, onderzoeken actuele vraagstukken en leren samen wat werkt om inwoners beter te ondersteunen. Wil je aanhaken, een vraagstuk inbrengen of een praktijkvoorbeeld delen? Laat het ons weten via: sociaaldomein@regio-hartvanbrabant.nl.
