Na vierenhalf jaar stopt Eric Logister als voorzitter van de stuurgroep van de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) in Hart van Brabant. Hij verruilt zijn wethouderschap bij de gemeente Oisterwijk voor een functie als verandermanager bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. We blikken met hem terug op een complexe regionale opgave, bestuurlijke dilemma’s en het belang van een lege stoel.
Energie tegen armoede
Als we zijn kantoor binnenlopen wijst niets erop dat hij zijn werk al aan het afronden is. “Nee, ik ben nog hartstikke druk, ook met REKS-overleggen,” begint Logister. “Het is leuk, mooi en eervol om zo’n grote opgave, die heel belangrijk is voor onze regio, te mogen trekken. Dat wil je goed overdragen.”
Het voorzitterschap van de REKS-stuurgroep startte voor Logister eind 2021. Zijn intrinsieke motivatie destijds was tweeledig. “Natuurlijk is het doorgeven van een gezonde wereld een belangrijke reden,” legt hij uit. “Ik was ook al jaren bekend met programma’s rondom ‘woonlasten de baas’. Ik zag daar dat zelf duurzame energie opwekken leidt tot lagere woonlasten. Juist voor inwoners die minder te besteden hebben en in een huurhuis wonen, speelt de energietransitie dus een belangrijke rol in de strijd tegen energiearmoede. Die maatschappelijke impact maakte de REKS voor mij een logische vervolgstap.”
Klimaat en lokaal eigendom
Als we vragen naar momenten waar hij met trots op terugkijkt, noemt Logister twee grote en unieke pijlers van het programma. “We zijn nog steeds de enige regio die klimaatadaptatie direct heeft verbonden met de energiestrategie,” stelt hij. “Inmiddels zijn de eerste klimaatprojecten afgerond, en het is het geweldig om zien dat die mede gefinancierd zijn door het Regionaal Klimaatfonds, met de opbrengsten van de energietransitie.”
Daarnaast noemt hij de samenwerking rondom lokaal eigendom. “Met acht gemeenten en het Energiefonds Brabant hebben we gezegd dat we niet alleen plannen maken, maar ook een publiek ontwikkelbedrijf oprichten om het zelf uit te voeren. Daarmee blijven de opbrengsten lokaal en kunnen we investeren in de omgeving. De manier waarop wij dat vervolgens hebben ingericht, is nog steeds uniek in Nederland.”
Geven en nemen
Een strategie maken is één, maar de ruimtelijke inpassing in een volle regio is een ander verhaal. Logister erkent dat dit soms wringt. De discussies rondom windturbines in zoekgebied De Baars noemt hij tekenend voor die complexiteit. “Dat zijn gewoon lastige momenten,” blikt hij terug. “Ik heb bewonersavonden gehad met goede gesprekken, met zowel voor- als tegenstanders. Ook op andere momenten heb ik gezien dat de gesprekken soms moeilijk waren.”
Op zulke momenten wordt theorie ineens harde praktijk. “Windenergie kan simpelweg niet overal landen in de regio. Daarom hebben we in de REKS gezamenlijk acht kansrijke zoekgebieden aangewezen. Als de plannen vervolgens concreter worden, dan komt de energietransitie voor onze inwoners en ondernemers, maar ook voor onze bestuurders héél dichtbij. Dat is een van de momenten waar het op aankomt in een regionale samenwerking.”
Energie als maatschappelijk thema
Logister merkt op dat de urgentie van de energietransitie de afgelopen jaren door externe factoren is versneld. Denk aan geopolitieke spanningen in Oekraïne en het Midden-Oosten en het overvolle stroomnet. “Ik voorspel je dat steeds meer mensen gaan merken dat energie geen vanzelfsprekendheid meer is,” waarschuwt hij. “We hebben een netcongestieprobleem dat zo groot is dat het de komende jaren nog niet is op te lossen.”
Dat raakt inmiddels niet alleen meer de grote industrie, maar de hele samenleving. “Als in Den Haag wordt bepaald dat woningbouw voor een aansluiting niet de maatschappelijke prioriteit is, betekent dat simpelweg dat jongeren bij ons in de regio langer moeten wachten op een eigen woning,” schetst hij. “Dan komt een abstracte begrip als netcongestie opeens heel dichtbij.” Ook de economie voelt de pijn: “Waar we het vroeger over mobiliteit of cultuur hadden, raakt de beschikbaarheid van energie nu direct het vestigingsklimaat.”
De lege stoel
Ondanks de kritische noot verlaat hij de regio met een positief gevoel. “Ik ben een optimist in hart en nieren,” lacht Logister. “We hebben met negen gemeenten, drie waterschappen en de provincie een grote ambitie vastgesteld. Het is bijzonder om daar samen ook stappen in te zetten. Als je sturing wilt geven aan de grote verandering die daarbij komen kijken, dan wil je vaak snel. Maar ook voor de energietransitie in onze regio geldt: ‘samen kom je verder’. Daar moeten we ook de tijd voor nemen.”
Logister kijkt met veel plezier terug op de samenwerking met het brede netwerk in de regio. Hij genoot enorm van de momenten waarop het hele netwerk samenkwam. “Bijvoorbeeld tijdens ons jaarlijkse REKS-congres, als we met iedereen bij elkaar komen om te praten en te leren van elkaars ervaringen. Dat zijn heel waardevolle dagen,” vertelt hij. “Dan zie ik alleen maar passie en gedrevenheid bij de mensen. Dat is geweldig om te zien.”
Voor de nieuwe generatie bestuurders en raadsleden heeft hij tot slot nog één zeer belangrijk, symbolisch advies: “Besef dat er veel belanghebbenden zijn die hun stem niet laten horen. Mensen hebben geen tijd, ze zijn er niet mee bezig, of ze moeten simpelweg nog geboren worden. Zet daarom een extra, lege stoel in alle kamers en kijk goed naar die stoel. Hun belang moet ook afgewogen worden.”
Op 14 april stopt Eric Logister als wethouder en voorzitter van de Stuurgroep REKS. Binnenkort wordt bekend wie de nieuwe voorzitter wordt. Kijk voor meer informatie over de Regionale Energie- en Klimaatstrategie op regio-hartvanbrabant.nl/REKS.
