Meedoen is de beste zorg. Want meedoen in de maatschappij maakt je dag leuker. Je groeit, het geeft plezier en voldoening. En dat heeft effect op meerdere vlakken van je leven. Dat is de visie van regio Hart van Brabant. Daarom startte in 2023 Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD). Een combinatie van zorg en participatie. Maar hoe maak je nu het onderscheid met de al langer bestaande dagbesteding binnen de Wmo? Met de ervaringen van de eerste jaren op zak heeft Kikmaat met afgevaardigden van OAD-aanbieders en gemeenten een afwegingskader uitgewerkt. Dit helpt medewerkers van de toegangen kandidaten de meest passende vorm van ondersteuning aan te bieden.
Ontwikkeling uitgangspunt
‘Ruimte bieden aan kandidaten om zich verder te ontwikkelen op de juiste dagbestedingsplek staat centraal binnen OAD,’ licht Miriam van der Knaap (contractmanager OAD) toe. ‘Bij dagopvang is het doel vaak het stabiliseren van levensgebieden en het ontlasten van de mantelzorger. Bij kandidaten met een hulpvraag is het van belang de goede keuze te maken. Vanuit het principe meedoen is de beste zorg is het uitgangspunt waar mogelijk meedoen te stimuleren. Om medewerkers in deze opgave te helpen, is een stroomschema ontwikkeld.’
Drie vragen centraal
Bij OAD gaat het erom de kandidaat een veilige en stimulerende omgeving te bieden. Daarin krijgt de kandidaat op eigen tempo de kans zijn of haar talent te ontdekken en vaardigheden te versterken. Zo werkt de kandidaat toe naar meer zelfstandigheid in participatie. Op basis van deze gedachte bestaat het stroomschema in de kern uit drie vragen:
- Kan de kandidaat arbeidsmatig aan de slag?
- Heeft de kandidaat momenteel ontwikkelingsmogelijkheden op het gebied van participatie?
- Heeft de kandidaat op termijn ontwikkelingsmogelijkheden tot participatie?
‘Als het antwoord op een van deze drie vragen ja is, zetten we OAD in,’ licht Miriam toe. ‘In deze vragen staan drie begrippen centraal: arbeidsmatig, participatie en ontwikkelingsmogelijkheden. Dat zijn natuurlijk begrippen die vaak gebruikt worden. Daarom is het van belang toe te lichten wat deze begrippen betekenen in de context van dagbesteding.
Arbeidsmatig gaat om de voorwaarden die nodig zijn om arbeid te verrichten. Daarbij gaat het niet meteen om werk of een betaalde baan. Ook vrijwilligerswerk of een vaste activiteit op een vaste dag in de week valt hieronder. Zo werkt iemand (of leert dat) in een passende bedrijfsomgeving met een bepaalde mate van verantwoordelijkheid voor specifieke taken. Hierbij is begeleiding aanwezig. Daarnaast kijken we ook naar voorwaardenscheppende mogelijkheden; bijvoorbeeld: kan iemand op tijd komen, is iemand in staat vaste activiteiten gedurende de week uit te voeren? Het gaat dus niet alleen om de stap naar (vrijwilligers)werk, maar ook om kleine ontwikkelingen op de dagbestedingsplek zelf.
Participatie gaat over meedoen in de samenleving via arbeid of dagbesteding, onderwijs, onderlinge hulp, vrijwilligerswerk, verenigingen en sociale netwerken. Participatie laat kandidaten zien dat ze ertoe doen, dat ze erbij horen en dat zij een waardevolle plek hebben in de maatschappij. Het geeft hen de kans om mee te doen.
Ontwikkelmogelijkheid: hier gaat het om de vraag of een kandidaat nog een stap kan zetten in ontwikkeling, hoe klein ook. Bijvoorbeeld: eerder niet op tijd kunnen komen, maar door hieraan te werken leren dit met of zonder (hulp)middel wel te doen. Op termijn betekent dat er (nog) geen vaste periode aan verbonden is. Het is de vraag of de kandidaat, met de juiste voorwaarden, in staat is zich te ontwikkelen. Ook hier is elke kleine stap een ontwikkeling. Het eerste doel om binnen OAD te kunnen starten, kan ook gaan om stabilisatie van een ontwikkelstap. Dit vormt dan de basis voor de volgende stap.’
Kandidaat centraal
Met de inzet van OAD probeert de regio zoveel mogelijk kandidaten perspectief te geven op meedoen en ontwikkelen. Dat lukt niet altijd. Daarom stelt Kikmaat in evaluaties ook altijd de vraag of OAD nog passend is bij de situatie. Net zoals het door het principe van simpel switchen mogelijk is de vorm van OAD aan te passen, is het ook mogelijk te schakelen tussen dagbesteding en participatie. Centraal staat de kandidaat: welke vorm helpt hem of haar nu verder? Waar dat beter past, is inzet van reguliere dagopvang altijd een optie.
Voor meer informatie, neem contact op met Leah Keijzer, OAD-regisseur.
Meer informatie over het afwegingskader OAD vind je hier.
