Een toegankelijk loket in de buurt. Dat is de basisgedachte achter het plan voor Stevige Lokale Teams (SLT). Dit team kent de wijk, kan zelf ondersteuning leveren en weet wat er beschikbaar is in de sociale basis. Daarnaast werkt dit team samen met het medisch domein, onderwijs, specialistische ondersteuning en collega’s uit het wijkteam. Zo helpt een SLT inwoners snel de juiste ondersteuning te vinden en voorkomt het dat problemen ontstaan of groter worden.
Gemeenten in onze regio zijn druk aan de slag met het vormgeven van deze SLT’s. Een belangrijk aandachtspunt is de ambitie om een deel van de vragen, waar nu jeugdhulp vanuit segment 3 en 4 voor wordt ingezet, anders op te lossen. De SLT’s zullen hier een belangrijke rol in gaan vervullen samen met het voorliggend veld. Maar hoe pak je dat aan? Heusden en Waalwijk zijn in het domein jeugd aan de slag gegaan. Beleidsadviseurs jeugd Eline van Boxtel (Heusden) en Effie de Haan (Waalwijk) vertellen over hun ervaringen.
Eerste ervaringen
Het Team Jeugd en Gezin (TJG) in Waalwijk en het Jeugd- en Gezinsteam (JGT) in Heusden hebben elk een eigen route gevolgd. Daarbij zijn er overeenkomsten, maar ook verschillen. Een duidelijke overeenkomst is de focus op de oorzaak van het probleem. Dat leidt in beide gemeenten tot een benadering gericht op het gezin (het systeem) en niet de individuele jongere.
Maar er zijn ook verschillen. Heusden is in maart 2022 gestart met een aanpak om dichter bij de inwoner te opereren en aanwezig te zijn op die plekken waar gezinnen snel, makkelijk en laagdrempelig te benaderen zijn, bijvoorbeeld scholen en huisartsen. ‘Heusden heeft de samenwerking gezocht met Sterk Huis. Hun visie sluit aan bij die van Heusden en we wilden zorgen voor goede back-up en intervisiemogelijkheden voor de professionals. Sterk Huis heeft hiervoor veel expertise in huis. De professionals zijn bijna allemaal in dienst bij Sterk Huis, maar het betreft wel bijna allemaal nieuwe medewerkers specifiek voor het team in Heusden. Dat leidt nu tot een team bestaande uit jeugdprofessionals met uiteenlopende specialisaties en achtergronden,’ vertelt Eline. ‘Maar als we zelf niet de passende expertise in huis hebben, halen we er een specialist bij.’ Recent is een uitgebreidere evaluatie over de eerste drie jaar JGT verschenen met meer achtergrondinformatie: Jeugd- en Gezinsteam.
Waalwijk heeft in oktober 2023 een andere route gekozen. ‘We hebben een analyse gemaakt van onze data en gekeken waar de meeste beschikkingen op afgegeven worden. Op basis daarvan richten we ons eerst op het versterken van indicatievrije ondersteuning voor opvoedondersteuning, hulp bij scheidingen en generatiearmoede. Tot december 2024 heeft het eigen team 115 casussen opgepakt die op de wachtlijst stonden voor een beschikking (vooral segment 4),’ vertelt Effie. ‘Dit leidt tot snellere actie. De tijd tussen de aanmelding en het eerste contact is nu 2 tot 3 weken, de gemiddelde doorlooptijd zo’n 6 maanden en de inzet gemiddeld 63 uur. Ook liggen de kosten van een casus ongeveer de helft lager dan bij de inzet van jeugdhulp.’ Ook in Waalwijk is recent een informatiebrief over de eerste ervaringen verschenen: Raadsinformatiebrief 017-25.
Ouders tevreden
Een belangrijke overeenkomst is de tevredenheid bij ouders over de geleverde ondersteuning. ‘Feedback op deze nieuwe vorm van ondersteuning is cruciaal voor de verdere ontwikkeling,’ stellen Eline en Effie. ‘De reacties van jongeren, ouders en partners helpen de ondersteuning goed in te richten. De eerste positieve reacties geven in ieder geval vertrouwen dat we op de goede weg zijn.’
Vervolg
In Heusden leidt de evaluatie over de eerste drie jaar tot duidelijke speerpunten voor het vervolg. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het investeren in de samenwerking met kinderopvang en het aanbieden van meer collectief aanbod. In Waalwijk is er bij de vervolgstap veel aandacht voor de methodiek. ‘Dit omdat we vooral willen voorkomen dat we zorg verschuiven. Het moet echt anders,’ stelt Effie. ‘Daarom kijken we eerst naar veiligheid en bestaanszekerheid bij een gezin voordat we verdere ondersteuning inzetten. Daarnaast gaan we het Stevige Lokale Team (SLT) verder inrichten door een team te starten op 18+ zorg, collectieve voorzieningen op te zetten en te bouwen aan de sociale basis.’
Tips en aandachtspunten
De tips en aandachtspunten zitten vooral op de gevolgen van het inrichten van het lokale team voor in- en extern betrokkenen. Zij merken direct de effecten van de nieuwe manier van werken en het is belangrijk dat zij zich daarvan bewust zijn en zich erop kunnen aansluiten. Een paar ervaringen:
- Beiden hebben ervaren dat huisartsen openstaan voor de nieuwe manier van werken. Ze vinden het prima om jeugdigen en gezinnen door te verwijzen naar een lokaal team, maar wel met als voorwaarde dat zij op de hoogte zijn en blijven van de ontwikkelingen. Verder moet het praktisch goed werken: veilige gegevensuitwisseling, gemak in doorverwijzen en geen lange wachtlijsten bijvoorbeeld. Deze punten moeten gemeenten dus goed regelen.
- Voor ouders en soms ook het onderwijs is de gezinsgerichte benadering vaak wennen. Een andere benadering, die in eerste instantie meer tijd kost, lijkt voor hen een snelle oplossing in de weg te staan. Dat vraagt zorgvuldige uitleg en toelichting vanuit het lokale team.
- Aanbieders van de lichtere vormen van hulp merken direct de effecten en ondanks het feit dat gemeenten aankondigen dat ze minder hulp gaan vragen, zijn zij soms toch verrast en geraakt. Dat vraagt aandacht in de communicatie.
- De nieuwe aanpak heeft ook interne effecten. Consulenten binnen gemeenten hebben vaak bewust gekozen voor een rol waarin zij zelf geen ondersteuning bieden. Door ondersteuning dichterbij of deels vanuit de gemeente te organiseren, verandert hun functie. We zoeken nu ook met elkaar uit hoe de verschillende rollen er uit gaan zien. Het is belangrijk hier intern open en transparant over te communiceren. Informeer medewerkers tijdig over de beweging en transformatie die gaande is, en bespreek wat de mogelijke gevolgen zijn voor hun taken en rollen. Bied daarbij ook mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en ondersteun hen met trainingen. Dan kunnen zij zelf keuzes maken.
‘Het gaat echt om een andere aanpak waarin je een nieuw team bouwt en de samenwerking met partners anders inricht. Daarnaast moeten ouders wennen aan een andere benadering die ook over hen gaat. Kortom, een ingrijpende cultuurverandering die om zorgvuldigheid vraagt,’ besluiten Effie en Eline.
Voor meer informatie, neem contact op met Eline van Boxtel of Effie de Haan.
