‘Bestuur volgt altijd wat er in de samenleving gebeurt. Je ziet dat onze inwoner zich in zijn bewegingen niet houdt aan gemeentegrenzen. Dan moeten wij als bestuurders volgen, om op een logisch schaalniveau de opgaven van onze tijd aan te gaan.’ Burgemeesters Depla (Breda) en Weterings (Tilburg) in gesprek over de samenwerking tussen de regio’s De Baronie en Hart van Brabant.
Tijdens de Hart van Brabantdag op 11 december in het Cultuurcentrum Baarle spraken we over de ontwikkelingen in de samenwerking tussen De Baroniegemeenten en wat dat betekent voor de samenwerking met de Hart van Brabantgemeenten. De bijeenkomst werd geopend door burgemeester De Hoon van Baarle-Nassau. Zij vertelde onze bestuurders over de uitdagingen en inzichten van het werken in een gemeente waar de landsgrenzen kriskras doorheen lopen. Met als gevolg verschillen in wet- en regelgeving, bestuursstructuur en -cultuur. Geen van de aanwezigen zal vergeten dat de uitdrukking ‘het mes snijdt aan twee kanten’ in het Vlaams betekent dat er aan beide kanten gewonden gaan vallen. Een nogal relevant verschil met de betekenis in het Nederlands.
Het ‘daily urban system’ stedelijke regio Breda – Tilburg
Inwoners van Baarle-Nassau winkelen zowel in Tilburg als Breda. Ze maken gebruik van het daily urban system van de stedelijke regio Breda – Tilburg (SRBT), zoals ook door minister De Jonge in zijn woningbouwbeleid geduid: Breda en Tilburg zijn aan elkaar verbonden als één stedelijke regio. Volgens onze bestuurders een logische verbinding, als je kijkt naar de bewegingen van onze inwoners:
Belang van inwoner voorop
Maar wat betekent het verder? Gaan we dan nog meer ‘bestuurlijke drukte’ organiseren door, naast de samenwerking in Regio Hart van Brabant en op vele andere plekken, ook nog in een samenwerking te stappen met De Baronie? Paul Depla zegt daarover: “Bestuur volgt altijd wat er in de samenleving gebeurt. Je ziet dat onze inwoner zich in zijn bewegingen niet houdt aan gemeentegrenzen. Dan moeten wij als bestuurders volgen, om op een logisch schaalniveau de opgaven van onze tijd aan te gaan.”
Theo Weterings vult aan: “Samenwerken is niet een doelstelling op zich. Er is veel wat ons bindt binnen Hart van Brabant. Er is ook veel wat ons met de Baroniegemeenten bindt. En vanuit die gedachte moeten we praten over samenwerking. Het gaat om het oplossen van problemen. Dat moeten we als bestuurders doen door op de opgaven voor onze inwoners in te gaan. Dan is het geen bestuurlijke drukte; dan is het nodig en nuttig.”
Grensgevallen
Theo Weterings: “Het gaat er ook niet om om alles in één keer op te lossen. En als het goed is om lokaal te werken, dan doen we dat. Want daarom zijn we ook lokale bestuurders.”
Paul Depla: “Het gaat om de kracht van samenwerking, met behoud van eigen identiteit. En er zijn altijd grensgevallen. Eis geen volledige toewijding aan één samenwerkingsverband. Als je dat doet, ga je voorbij aan het feit dat de samenleving ook niet in hokjes denkt. In het belang van de inwoners kan het beter zijn voor gemeenten om op onderwerpen in een andere samenwerking deel te nemen. Dat moet je toestaan. En als je bestuurlijk drukte wilt verminderen, laat dan ook los. Accepteer dat een andere bestuurder ook namens jou spreekt. Dan hoeven we er niet altijd allebei te zijn.”
Sterke steden en krachtige dorpen
In de samenwerking tussen de regio’s Hart van Brabant en De Baronie treden Tilburg en Breda vaak als grote steden naar voren. Hoe werkt dit dan door voor de andere gemeenten in onze regio’s? Theo Weterings: “Het heeft niet te maken met de grootte van een gemeente, maar met de wijze waarop inwoners hier wonen, werken, recreëren. En dan blijkt uit de kaarten dat die verbindingen tussen ál onze gemeenten heel sterk zijn. Het gaat niet om de steden, maar om het totaal.” Paul Depla: “Sterke steden zijn belangrijk voor de omliggende gemeenten. Klasgenoten van mijn zoon komen vanuit Baarle naar Breda gefietst. Omgekeerd is een sterk buitengebied superbelangrijk voor een stedelijke omgeving. We hebben krachtige dorpen nodig om als stad aantrekkelijk te blijven. En bestuurlijke samenwerking gebruiken we dan om de grote opgaven voor heel de regio aan te pakken.”
Enschot en Korvel
Het verwonderde burgemeester Depla bij zijn aantreden in 2015 dat de bestuurlijke samenwerking maar beperkt op Tilburg gericht was. Theo Weterings kan dat wel verklaren: “De jongens en meiden van de bisschopssteden zijn anders dan die van de arbeiderssteden. Breda en Den Bosch hebben een historie met Oranje. Daar kan een stad als Tilburg niet tegenop. Enschot en Korvel stonden eerder op de kaart dan de stad als geheel. Eindhoven en Tilburg zijn pas in de negentiende eeuw gaan groeien. Dus de verschillen zijn te verklaren. Maar tegenwoordig zijn de overeenkomsten groter. Hoewel de tegenstellingen tussen Willem II en NAC altijd zullen blijven bestaan.”
Hart van Brabant als voorbeeld
Hoe nu verder? Paul Depla: “Dank aan Regio Hart van Brabant voor het inspirerende voorbeeld. We gebruiken het voorbeeld hoe jullie je samenwerking vormgeven om die in De Baronie te versterken. En laten we samen kijken hoe we elkaar op logische onderwerpen kunnen vinden. Allereerst gaan we verder met de SRBT om onze regio te versterken.”
Theo Weterings: “Laten we met elkaar in gesprek blijven. Het gaat er ook niet om dat we alles in één keer oplossen. De kaart van onze regio’s, waarop te zien is in welke verbanden we samenwerken per domein, laat zien dat het ingewikkeld is. Laten we daar ook nog eens over doorpraten. Hebben we het nu logisch en goed georganiseerd?”
Ontwikkeling De Baronie
Voorafgaand aan dit gesprek tussen Paul Depla en Theo Weterings, lichtte Egbert Lichtenberg toe wat de stand van zaken in De Baronie is. Lichtenberg is burgemeester van Altena en voorzitter van de stuurgroep Samenwerking in De Baronie.
Regio Hart van Brabant is als partner binnen de stedelijke regio Breda – Tilburg een eigenstandige gemeenschappelijke regeling. De Baronie maakt echter onderdeel uit van de gemeenschappelijke regeling Regio West-Brabant. Dat gaat veranderen. De Baroniegemeenten, bestaande uit Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Moerdijk, Oosterhout en Zundert, werken toe naar een eigen lichte gemeenschappelijke regeling. En hierbij is het model van Regio Hart van Brabant als voorbeeld gebruikt.
Zoals Paul Depla ook al zei, is de samenwerking niet exclusief. Daar waar de samenwerking het belang van de inwoners dient, doen sommige gemeenten (ook) mee in andere regio’s. Zo zal Moerdijk aansluiten bij De Baronie en neemt zij ook deel aan de samenwerking in Regio West-Brabant. Dat zie je ook bij de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau, die in het sociaal domein aangesloten zijn bij Regio Hart van Brabant, en op de andere onderdelen bij De Baronie aansluiten.
Tijdens de Hart van Brabantdag kon Egbert Lichtenberg delen dat de dag ervoor (10 december) de colleges van alle Baroniegemeenten volmondig JA hadden gezegd tegen de samenwerkingsafspraken.
De vorming van De Baronie draagt bij aan de samenwerking tussen onze regio’s. Een verrijking, aldus Lichtenberg: “Wat Breda niet heeft, dat heeft Tilburg, en omgekeerd.”
Felicitaties voor De Baronie
Theo Weterings feliciteerde De Baronie met hun volgende stap in hun samenwerking, en wenst ze de positieve ervaringen toe, zoals wij die in Regio Hart van Brabant al hebben.
Tot slot
Wil je meer weten over de samenwerking tussen Regio Hart van Brabant en De Baronie? Neem dan contact op met directeur Regio Hart van Brabant Frank van Mil, via frankvanmil@regio-hartvanbrabant.nl.
In het artikel gaat het ook over de SRBT. Meer informatie daarover vind je op www.regio-hartvanbrabant.nl/SRBT.
Foto’s: Hart van Brabantdag 11 december 2024, Cultuurcentrum Baarle. Op het podium: burgemeesters De Hoon (Baarle-Nassau), Lichtenberg (Altena), Weterings (Tilburg) en Depla (Breda) en griffier Nuijen (Baarle-Nassau). Fotograaf: Eline Blok.
