Gerard Bruijniks is wethouder in de gemeente Loon op Zand, maar daarnaast ook bestuurlijk opdrachtgever van de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) in Hart van Brabant. We spraken met hem over de opgave waar de regio voor staat: "Als we net zo enthousiast en goed blijven samenwerken als nu, dan zie je over 10 jaar dat het de transitie vanzelf gaat."

Enorme opgave
Onderdeel van de REKS is het plan om 1 terawattuur aan duurzame energie op te wekken in Hart van Brabant. Volgens Gerard is dat haalbaar, maar moeten we er ook niet te veel aandacht op vestigen: “We kunnen klagen dat er een bepaalde hoeveelheid energie opgewekt moet gaan worden, maar het is belangrijker om die beweging op gang te brengen. Als je de omgeving meekrijgt, dan is die 1 terawattuur namelijk zo geregeld. Daar wordt nog te weinig naar gekeken.”

Hoe dan ook moet er veel werk verzet worden, beaamt ook Gerard: “Een groot deel daarvan gaat door de markt in beweging gezet worden. Denk aan de woningmarkt en de energiecoöperaties. Zij zijn klein, maar wel georganiseerd met z’n dertienen. We bepalen nu wat waar moet en gebruiken rekenmodellen en deadlines. Dat is nodig, maar draagt niet bij aan het creëren van draagvlak. Als zij straks met hun enthousiasme aan de slag gaan met de uitvoering, dan heb ik daar echter alle vertrouwen in.”

Dialoog en participatie
Dat wordt wel een spannend proces, want er moet veel dialoog gaan plaatsvinden met de omgeving. Dat wil Gerard niet uitsluitend overlaten aan de gemeenten. Gerard: “Wij maken nu als overheid een plan en hebben er belang bij om de CO2-uitstoot terug te brengen. Als ik dan bij een burger aanbel en zeg: ‘Hier staat de gemeente, wij komen met u over de verandering in uw omgeving praten’, dan mag ik blij zijn als de deur niet wordt dichtgegooid.

Daarom doet Gerard ook een beroep op bijvoorbeeld de energiecoöperaties: “De activiteiten moeten dicht bij inwoners en bedrijven gaan plaatsvinden, en zij zitten daar dichtbij. Degenen die het gesprek gaan voeren, moeten dan wel goed kijken naar de belangen van een buurt, wijk of bedrijf. Dat belang kan trouwens ook best financieel zijn. Maar als iemand geen belang heeft, dan is het lastig om enthousiast te worden.”

Regierol
Voor succes is goede samenwerking een vereiste. Gerard: “Als bestuurder heb ik ambtenaren die veel nadenken over de REKS. Er zijn ook woningcorporaties, energiecoöperaties, die ook allemaal nadenken. Maar als er vier, vijf, acht partijen aan het nadenken zijn, dan komt er geen resultaat. Als iedereen in zijn eigen kamertje blijft denken en zijn eigen kelder plannen gaat ontwikkelen, dan hebben we geen samenhangend plan waar iedereen in de regio baat bij heeft.”

Bij de ontwikkeling van het REKS-bod zijn daarom alle stakeholders betrokken, zoals netbeheerder Enexis, waterschappen, milieuorganisaties, energiecoöperaties en woningcorporaties. Gerard: “Daarom ben ik blij met de rol die bijvoorbeeld Paul (van Dijk, red.) op zich neemt. Hij zit in de regiekamer en zegt: ‘ga met elkaar in gesprek, en kom samen maar met een concreet aanvalsplan voor de uitvoering.’ Dat is de juiste weg.”

Gedeelde belangen
Door al die verschillende partijen met eigen belangen, lijkt soms wel lastig om samen verder te komen. Gerard: “Soms moet het even schuren om een mooi resultaat te krijgen. Zonder schuren geen glans. Bij onze bestuurlijke bijeenkomst in november zag ik wel echt resultaat en samenhang. Daarvoor kregen we ook een compliment van de provincie. Wat dat betreft doen we het als REKS echt goed, daar ben ik trots op. En als het dan toch even schuurt, dan ga je kijken waar dat door komt.”

Dat gebeurde eind vorig jaar. Het bleek volgens Gerard niet te gaan over de inhoud, maar vooral over de planning: “Wanneer is een gemeente klaar om zelf z’n boodschap te zenden? Sommige gemeenten willen in januari zelf met een wind- en zonnevisie komen. Als REKS wil je dat proces niet frustreren door te vroeg te zenden, dus doe je een stapje terug. Daarmee onderstreep je de gemeentelijke autonomie, en dat hebben we ook zo afgesproken: we houden rekening met elkaar en blijven praten. De dialoog is de beste rede om te komen tot iets, en dat gaat binnen de REKS gelukkig goed.”

Mooi samenspel
Naast politieke verhoudingen zijn ook de belangen van de buitenwereld belangrijk. Gerard: “Het is puzzelen, maar wel een mooi samenspel. De tekeningen voor de grootschalige opwek van duurzame energie worden nu voorbereid, en je ziet dat iedereen daar op wil reageren. Maar als we nu de tekeningen met sterren publiceren, dan staan over twee dagen de inwoners en projectontwikkelaars op de stoep. Alsof precies is aangegeven waar de windmolens komen te staan, terwijl dat pas veel later gaat gebeuren. Dat lossen we op door de tekeningen abstracter te houden, met brede zoekgebieden. ”

Toch moet niet te lang worden gewacht met delen van de plannen. Gerard: “Ook gemeenteraden moeten tijdig worden meegenomen in het traject. Dat doen we nu al, en dat blijft ook zo. Het is nu nog informerend, maar we luisteren wel goed. Onze plannen komen doorgaans gelukkig ook overeen met de lokale wind- en zonnevisies. Het blijft spannend, maar ik denk dat de zoekgebieden die nu worden ingetekend dicht liggen bij wat gemeenten zelf ook willen. Daarom durf ik er ook afspraken over te maken.”

Vertrouwen in de REKS
Vragend naar het vertrouwen dat Gerard in het REKS-bod heeft, is hij duidelijk: “Hebben we tot nu toe bijzondere inspanningen moeten verrichten? Ja, we moeten er veel over praten, maar het is bijzonder dat we straks een mooi bod neer kunnen leggen. En als we net zo enthousiast en goed blijven samenwerken als nu, dan zie je over 10 jaar dat het de transitie vanzelf gaat. Daar ben ik van overtuigd!”

Meer weten?
Over de REKS worden regelmatig updates gedeeld. Je kunt je op deze pagina aanmelden voor de nieuwsbrief. Daarnaast staat er meer informatie over de REKS op de website van Regio Hart van Brabant >