Als enige regio in Nederland heeft Hart van Brabant ook klimaatadaptatie als thema opgenomen in de Regionale Energiestrategie. Petra Mackowiak is voorzitter van de werkgroep Klimaatadaptatie: “Je werkt uiteindelijk allemaal in dezelfde ruimte. Laten we dan vooral ook samenwerken.”

Wat is klimaatadaptatie?
Adaptie betekent letterlijk aanpassing. Met klimaatadaptatie bedoelen we het aanpassen van de omgeving aan klimaatverandering. Dat is nodig, want die verandering zorgt bijvoorbeeld voor meer droogte en hitte, maar ook heviger neerslag. Door onze omgeving hieraan aan te passen, zorgen we ervoor dat het ook in de toekomst prettig wonen en werken blijft in onze regio. 

Petra MackowiakKlimaatadaptatie binnen de REKS
Petra is blij dat het thema klimaatadaptatie ook in de REKS is opgenomen, maar ze geeft toe dat het soms wel lastig is: “Klimaatadaptatie heeft heel veel impact, dus het is goed om er serieus naar te kijken. Je haalt er wel een groot onderwerp bij, dus het maakt de strategie nog omvangrijker. Bovendien gaat energie over harde dingen, terwijl klimaatadaptatie veel zachter is. Als gemeente mag je daaraan ook je eigen doelstellingen koppelen. Dat maakt het ingewikkeld om het als regionale opgave te zien.”

Uiteindelijk moeten alle regio’s met klimaatadaptatie aan de slag. Linksom of rechtsom komen adaptatie en de energietransitie volgens Petra dan toch bij elkaar: “Binnen de REKS hopen we dat er allerlei synergievoordelen ontstaan, omdat je opgaves aan elkaar kunt koppelen. Bijvoorbeeld als er ergens warmteproblematiek is. Als je daar de warmte kunt onttrekken en dat elders kunt gebruiken, dan krijg je meekoppelkansen. In andere regio’s gebeurt dat uiteindelijk ook, maar wij lopen daar op vooruit.”

Van inventariseren naar uitvoeren
Het thema klimaatadaptatie staat volgens Petra nog in de kinderschoenen: “Binnen de regio waren we al twee jaar met klimaatadaptatie bezig, maar we kwamen eigenlijk ook niet verder. Nu zit er schot in de zaak en wat druk achter, omdat begin 2020 een concept-bod REKS klaar moet liggen. We hebben onszelf immers daartoe verplicht.”

De focus ligt volgens Petra nu nog erg op het energieverhaal, maar dat gaat veranderen: “We zijn nu in de eerste fase dat we onze ‘kwetsbaarheden’ in kaart brengen. Op basis daarvan gaan we met stakeholders gesprekken voeren. Zo werken we naar een uitvoeringsagenda toe met verschillende maatregelen, gekoppeld aan de energiestrategie en de bestaande regionale gebiedsopgaven.”

Klimaatonderlegger en stresstest
De werkgroep heeft al een klimaatonderlegger opgeleverd, die de landschapsarchitecten van KruitKok gebruiken in hun verhaal. Petra: “We hebben in de regio verschillende gebieden met eigen kenmerken, van de hoge zandgronden tot de laaggelegen gebieden. Het leuke aan de klimaatonderlegger is dat hij verklaart waarom het landschap er zo uitziet. Maar het geeft ook handelingsperspectief door te laten zien aan welke knopjes je kunt draaien om problemen op te lossen.”

De onderlegger laat echter niet zien waar je kwetsbaar bent. Petra: “Dit wordt nu door een bureau voor ons in beeld gebracht, ook op basis van informatie die gemeenten en waterschappen al hebben liggen. Deze stresstest is gericht op vier punten: overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte. Voor elk thema willen we een top 10 van punten in de regio, en dat is dan de basis voor de dialoog en de uitvoeringsagenda.”

Samenwerken
De vraag is daarbij wat regionaal is en wat lokaal. Petra: “Met water kun je je dat nog wel voorstellen: als de één een overschot heeft en de andere een tekort, dan kun je wel nadenken over regionale samenwerking. Maar vaak is de problematiek ook lokaal, bijvoorbeeld met lokale hitte en droogte. Daar zijn gemeenten nu zelf al bezig.

Bij samenwerking op het gebied van communicatie valt volgens Petra ook nog veel te winnen: “Verschillende partijen spelen een rol bij zowel de energietransitie als klimaatadaptatie. Het liefst wil je maar een keer het gesprek met die partijen voeren. Het lastige daarbij is dat klimaatadaptatie een erg breed begrip is. Voor mij gaat het uiteindelijk gewoon om een leefbare omgeving. Daar draag je met klimaatadaptatie aan bij.”

Participatie
Bij adaptatie gaat het ook om het oplossen van knelpunten of het voorkomen dat ze ontstaan. Daar heeft iedereen belang bij, aldus Petra: “Veel mensen zijn nog onvoldoende bewust van het verhaal. Denk aan het stijgen van de temperaturen: iedereen vindt het lekker als het een paar graden warmer wordt, totdat het 40 graden wordt. Dat besef bij inwoners én collega’s tussen de oren te krijgen, dat is de grootste uitdaging.”

Uiteindelijk is klimaatadaptatie volgens Petra niet iets van alleen de overheid: “Iedereen heeft ermee te maken en iedereen zal zijn steentje eraan moeten bijdragen. Bij klimaatadaptatie heb ik nog wel eens het idee dat mensen met hun armen over elkaar naar de gemeente gaan staren: ‘Regel maar dat ik droge voeten houd.’ Daar hebben we heel lang zelf aan bijgedragen door al het water maar in de riolering onder de grond weg te stoppen. Dat gaat nu gewoon niet meer.”

Meer weten?
Over de REKS worden regelmatig updates gedeeld. Je kunt je op deze pagina aanmelden voor de nieuwsbrief. Daarnaast staat er meer informatie over de REKS op de website van Regio Hart van Brabant >